Большетархово

Лесемы относящиеся к этому населённому пункту

Слово Транскрипция Часть речи Язык Описание
ЙƏ̈МƏ̈Т jӛmӛt нар.
Йӛмӛт вәлта. Хорошо жить.
ЙƏ̈ТÄ jӛtӓ гл.

Лӫӽтил ос мӓнт чимəл вəлəӈ пырывəл, мөӽолəӈ йӛлӛв тəӽыт мӛӈ вəлтоӽ мӛӽнӛ пӓни странанə йӛвӛлт. Однако часто переспрашивает, особенно интересуется нашей новой жизнью, теми изменениями, которые происходят в стране, в округе (букв. какие новые изменения (букв.: места) в крае и стране, в котором мы живем, делаются).; Мӓ ҷӓй литӛ йӛӽӛм. Я чай пить захотел. jӛtӓ иметь намерение сделать что-либо (говорить) Ӛӈкил тюты йӛӽиӽӛн: Мать говорит так. Ӓй ӄу тюты йӛӽиӽӛн ӄаӄалилпӓ: «Йоӽәлт пӓни пӧӽйипӛт верлӛмӛн.» Парень сказал младшему брату (так): «Луки и стрелы [давай] сделаем.» Терешкин Н.И. Йолтә ӄу тюты йӛӽиӽӛн: «Тьӓ ӄоӄән ыл лоӈыӽән тӓрӛм льӓль». Шаман так говорит: «Тут неподалеку спрятался сильный воин».; Ӄотл йор лӓтӓ йӛс. Настал полдень (букв.: настало время полдня).

ЙƏ̈ӼСÄТ jӛγsӓt сущ.
Йӛӽсӓӽӛн лув йуӽ вертӓ мӛнӽӛн. Отец с сыном поехали делать заготовку из дерева для весла.
ЙƏЛƏ jәlә нар.
Люська йәлә нуӄ верӽӛлӛс. Люська проснулась рано.
ЙОӼƏЛ joχǐl сущ.
Ӓй ӄу тюты йӛӽиӽӛн ӄаӄалилпӓ: «Йоӽәлт пӓни пӧӽйипӛт верлӛмӛн.» Парень сказал младшему брату (так): «Луки и стрелы [давай] сделаем.» Йоӽәл верлӛм. Лук охотничий сделаю. Мӓ йоӽлам. Мой лук охотничий. Нӫӈ йоӽлан. Твой лук охотничий. Лӫӽ йоӽләл. Его/её лук охотничий. Ӓйӛпил ӄуйәлнә йоӽләл, ньаләл лӫӽӓ мӛйӓтӛт. Младший (юноша) лук и стрелы свои ему отдал. Мин йоӽләмән. Наш (дв.) лук охотничий. Нин йоӽләтән. Ваш (дв.) лук охотничий. Лин йоӽләтән. Их (дв.) лук охотничий.Нин йоӽләтән. Ваш (дв.) лук охотничий. Мӛӈ йоӽлөӽ. Наш (мн.) лук охотничий. Нӛӈ йоӽләтән. Ваш (мн.) лук охотничий. (1 л., мн.ч.) Мӓ йоӽәллам. Мои луки охотничьи. (2 л., мн.ч.) Нӫӈ йоӽәллан. Твои луки охотничьи. Лӫӽ йоӽәллал. (3 л., мн.ч.) Его/её луки охотничьи. (1 л., мн. ч.) Мӛӈ йоӽәллөӽ. Наши (мн.) луки охотничьи. (2 л., мн. ч.) Нӛӈ йоӽәллын. Ваши (мн.) луки охотничьи. (3 л., мн.ч.) Лӛӽ йоӽәллал. Их (мн.) луки охотничьи. (1 л., ед.ч.) Мӓ йоӽәлӽәлам. Мои два лук охотничьих. (1 л., дв. ч.) Мин йоӽәлламән. Наши (дв.) луки охотничьи. (1 л., дв.ч.) Мин йоӽәлӽәламән Наши (дв.) два лука охотничьих. (2 л., дв. ч.) Нин йоӽәллын. Ваши (дв.) луки охотничьи. 2) (3 л., дв. ч.) Лин йоӽәллын. Их (дв.) луки охотничьи. Ӄыйыӽән йоӽәллын ньаллын вӛмин, мӛнӽӛн льӓль йаӽпа. Парни, взяв луки и стрелы, пошли к воинам. Лӫӽ йоӽәлӽәл. (3 л., ед.ч.) Его/её два лука охотничьих. (3 л., мн.ч. 2 пр) Лӛӽ йоӽәлӽәлал Их (мн.) два лука охотничьих. (2 л., ед.ч.) Нӫӈ йоӽәлӽәлан. Твои два лука охотничьих. (1 л., мн.ч.) Мӛӈ йоӽәлӽәлөӽ Наши (мн.) два лука охотничьих. (2 л., мн.ч.) Нӛӈ йоӽәлӽәлын Ваш (мн.) два лука охотничьих. joχәlχәlǐn 1) ваши (дв.) два лука охотничьих; 2) их (дв.) два лука охотничьих Нин йоӽәлӽәлын (2 л., дв.ч.) Ваши (дв.) два лука охотничьих. Лин йоӽәлӽәлын (3 л., дв.ч.)Их (дв.) два лука охотничьих.
ЙУӼНАТЫ juχnatǐ сущ.
Мӓ лӫӽӓ лӓӽӛллим тим йуӽнаты. Я его поджидаю, вот с этой палкой.
КƏ̈НВƏ̈ӼТƏ̈ТÄ кӛнвӛӽтӛтӓ гл.
Кӛнвӛӽтӛтӓ масвәл. Надо поискать.
КƏ̈ҶƏ̈ kәčә сущ.

Мӓ кӛҷӛнӛ питсуйәм. Меня недуг поразил.; Кӧтлам-кӫрлӓм кӛҷӛ тәӽы ӛнтӛ сӓтьвӛл. Исчезает усталость в руках и в ногах (букв.: руки=мои-ноги=мои больное место не чувствуется).

КӦТ kӦt сущ.
Кӧтə̈т руки. Кӧтӓм моя рука. Кӧтӓм пӛсӛс. Рука моя онемела. кӧткӛ руки =дв. Ни кӧткӛ ӓл оӽтыя пəнмын, ыл ымлəс. Женщина, сложив на колени руки, села. Кӧtlam Руки=мои. 4) Кӧткӛн две руки Лӱкӛм, мӛннӛ номлы, Йӛм кӧткӛн мӓнт тулӽән. Тропинка моя, помнит меня. Добрые руки вели меня в даль.
КӦТ-КӨ̆Р kӧt-kӫr сущ.
Кӧтлам-кӫрлӓм кӛҷӛ тәӽы ӛнтӛ сӓтьвӛл. Исчезает усталость в руках и в ногах (букв.: руки=мои-ноги=мои больное место не чувствуется).
КӦӼ kӧχ сущ.

Ӓй кӧӽ. Маленький камень. Кӧӽ ӄат йир. Каменная стена дома.; Кӧӽ кӧр. Железная печка.

КӦӼƏ̈Л / КӦӼƏ̈Ԓ kӧχӛḷ сущ.
Тыӽ мə̈йи кӧӽə̈л. Дай чашку. Прасина Е.В. Кӧӽӛԓҷ. Чашки. Пӛсӓн оӽтынә кӧӽәԓӌ амәсвәлт. На столе стоят чашки.
КӦӼӃАТ kӧχk͔at сущ.
Кӧӽӄат ваҷнә вәлвәл. Тюрьма в городе находится.
КӦԒƏ̈К kӧḷӛk прил.
Кӧлӛк тәӽы Открытое место, открытая местность.
КӦԒƏ̈КƏ̈КИ kӧḷӛkӛkи прил.
Лавка кӧлӛкӛки. Магазин открыт. Литӛ ӄат иттӛн лӓвӛт тяс моӌә кӧлӛкӛки. Столовая открыта до семи вечера.
КӪНҶИВ kӫṇčǐv сущ.
Юӽ кӧнʼҷив. Деревянная расческа. Кӫнʼҷӓм ‒ моя расческа.
ЛÄТ lӓt сущ.
Литӛм. Моё время. Ӄотл йор лӓтӓ йӛс, ӛйлӓнӛ ӄәсы ӌоӽымәс. Настал полдень (букв.: настало время полдня), и вот человек просвистел. Лӫк ҷокин тоӽы лӓт моҷә лилӛӈкӛ ӄытьӄал. Лук с трудом до весны выжил.
ЛƏ̈ПƏ̈К ḷӛpӛk прил.

Лӛпӛк йӛй. Темная ночь.; Кӧмӛн ԓӛпӛк. На улице темнота.

ЛƏ̈ПƏ̈КƏ̈КИ ḷӛpӛkӛki нар.
Ӄотлоӽ сäӈки, итӛм (итӛн) ԓ.ӛпӛкӛки. Днем светло, вечером темно.
ЛИЛƏ̈Ӈ liliӛŋ прил.
Лӧӈкӛр лилӛӈ. Мышь живая.
ЛИТƏ̈ ӃАТ litӛ k͔at сущ.
Тёԓӛкнӓм литӛ ӄат ԓат пōӈлоӽ мӛнӛс, ӄот ӛӈкил ԓитот вервӛл пӓни йоӽәнʼпа мӛнӛс. Тихонечко прошла по коридору мимо кухни, где мама готовила завтрак, и направилась к речке. Литӛ ӄат иттӛн лӓвӛт тяс моӌә кӧлӛкӛки. Столовая открыта до семи вечера.
ЛИТОТ litot сущ.
Литотлөӽ еда наша 1 л., мн.ч. Литотлөӽоӽ из еды у нас пӓнтӛм лөӄӄәӈ ӄул пӛрӛт, нянь, лӓнт, саӽәр ӄытьсәт. Из еды нашей у нас только сухие костлявые рыбьи крошки, хлеб, крупа, сахар остались.
ЛОПƏЛТƏ lopәltә гл.
Мӓ лопəлтə йӛлиллӛм. Я хожу удить.
ЛОПƏЛТА lopәlta гл.
Ләвла (пов.) Уди. Ӓй сарт ләвла. Маленьких щучек уди. Лопəлта масвəл äй сарт. Надо удить щучек. Прасина Е.В.
ЛУЛПƏНЫТА lulpәnǐta гл.
Лулпәныйа. Пой, вспой. Сӛмӓм лулпәнывәл. А сердце моё поёт.