Тугияны
Лесемы относящиеся к этому населённому пункту
| Слово | Транскрипция | Часть речи | Язык | Описание |
|---|---|---|---|---|
| ЛĂПТЫ | lăptĭ | сущ. |
Ма щирємән, мăнԓәв щи пур хонәӈа па лăптыԓәвән вўс вєрԓәв. Я думаю, нам нужно поплыть сейчас к запору и своими хвостами сделать там отверстие.
|
|
| ЛУСКƏТЫ | lŏskәtĭ | гл. |
Унтəри пăԓтап ут оԓəӈəн хăщ щи ăнт њөхмəс, төп мăтты нумəсəн йухəтса – ўӈԓəԓ лăп лускəсԓэ. Андрей хотел сказать про страшное, только мысль пришла – рот закрыл.
|
|
| МĂКƏРԒƏТЫ | măkәrλәtĭ | гл. |
Щи ԓавԓәсман омстаԓ кўтән, вантԓәԓэ, хўԓ вэԓты ики хопән мăнәԓ, айәԓтыйэва, иԓ мăкәрԓәман. В это время ехал на лодочке рыбак усталый, сгорбился весь.
|
|
| МĂНЄМƏТЫ | mănεmәtĭ | гл. |
Щăԓта па щи мăнємәс, мăнємәс па ин хөԓпәт мăншәты вўтьщийәс. И опять поплыл, поплыл и хотел сеть порвать.
|
|
| МĂРƏК | mărәk | сущ. |
Ма хутəӈԓам мăрəкԓаԓ ԓăрписəт па нух щи пөрԓəсəт. Мои лебеди расправили крылья и полетели.
|
|
| МĂРƏТТЫ | mărәttĭ | гл. |
Шоврэн лупәԓ: «Васы, йўва сора, мăрта йиӈка, вантэ, хуйән ай вөнтрыйэв йиӈка таԓԓа». Заяц говорит: «Утка, плыви быстрей, нырни в воду, посмотри, кто нашего выдренка в воду тянет».
|
|
| МАВ | maw | сущ. |
Ма тăмəщ мав ăн ԓăӈхаԓəм, мăнєм тумəщ мав мийа ‘Я такую конфету не хочу, дай мне ту конфету’.
|
|
| МИТРА | mitra | сущ. |
Муйəн ма тухи йухəтԓəм, митра ăнт тăйԓəм, пищ ăнт тăйԓəм? ‘На чем я туда доеду, нет ни хитрости, ни чуда?’
|
|
| МОЊЩ | mɔńś | сущ. |
Арыман щи йиԓ, моњщәԓ муй па муԓты путәртәԓ. Едет и поет, сказку или ещё что-то рассказывает.
|
|
| МУЙ | mŏj | мест. |
Муй ињщəсыйəԓсəн? ‘Что спрашивал?’
|
|
| МУЙ ПĂТА | mŏj păta | нар. |
И муй пăта нăӈ щиты нɵмəсԓəн? ‘Почему ты так думаешь?’
|
|
| МӨРƏХ | mǫrəχ | сущ. |
Йэԓԓы вантыԓа, тум арат мɵрəх кăԓ ‘Посмотри вперёд, столько морошки видно’.
|
|
| НĂӇ | năŋ | мест. |
– Вөн йăм нăӈэна, Тови. – Большое спасибо, тебе, Весна.
|
|
| НАВƏРМƏТЫ | năwәrmәtĭ | гл. |
Вўты навәрмәс па щăԓта лупийәԓ: «Ăнтө, ма, ищипа, вўтән вөԓԓәм, сорәм мўвән».
|
|
| НУХ ĂКƏТТЫ | nŏχ ăkәttĭ | гл. |
Имэт йурн хотэԓ нух ăкəтԓəт. Женщины чум собирают.
|
|
| НУХ ВЎРАТТЫ | nŏχ wŭrattĭ | гл. |
Ай вөнтрэн сорәм тăхийа нух вўратәс. Выдренок вылез на сухое место.
|
|
| НУХ НАВƏРМƏТЫ | nŏχ nawәrmәtĭ | гл. |
Нух навәрмәс па, мăттырән, шăншәԓ њўр питы пăнтәӈа йўвмаԓ, торахԓаԓ њўр вўрта йўвмэԓ. Подпрыгнул, оказывается, спина совсем полосатой стала, плавники покраснели.
|
|
| НУХ СОРТЫ | nŏχ sɔrtĭ | гл. |
Тăм ай йухан нух сормаԓ.
Эта речка высохла.
|
|
| НУХ ТАԒТЫ | nŏχ taλtĭ | гл. |
Хăнтэн щи пăта щи лупәԓ: «Сортэн нух таԓтэн йўпийән, кўш пăртаԓ йўпийән пєӈкԓаԓ атмәт, пăртаԓ йўпийән хăннєхөйа кўншємэԓ, хăннєхөйа пурємәԓ». Ханты поэтому и говорит: «После того как щуку вытащишь, после того как она погибнет, зубы у нее плохие, после смерти за человека хватается, кусается».
|
|
| НЫП | nĭp | сущ. |
Пирәщ имийэн йис, йис па, нып тăйәԓ, ныпәԓән тўт йўхийэт тăйәԓ. Старушка идет, идет с ношей за плечами, с вязанкой хвороста.
|
|
| НЬАВРЄМ | ńawrεm | сущ. |
Йиԓпа, сєма питәм ай ньаврємәт, ай пушхәт, тăԓаӈа, йăма ат вөԓԓәт!
Заново родившиеся дети, птенчики пусть будут здоровыми!
|
|
| НӨЙ СĂХ | Nǫj sӑχ | сущ. |
Иԓатән нөй сӑх мӑнєма йонтсәм па рўтьщәты њаврємәта хӑншэт пиԓа ԓөмтәт йонтсәм. Халат из сукна себе сшила и детям в лагере пошила одежду с орнаментами.
|
|
| НӨХТЫ | nǫχtĭ | гл. |
Щăԓта васэн вана мăнємәс па ухәԓ эвәԓт нөхты щи питса ин йэв. Затем утка подплыла и стала карася по голове клевать.
|
|
| ОВԒЫ-ПĂТԒЫ | ɔwλĭ-pӑtλĭ | прил. |
Њăԓмит пєлəкəн па овԓы-пăтԓы њөрəм ԓарпиԓəс. На четвёртой стороне бескрайняя тундра простиралась.
|
|
| ОԒ | ɔλ | сущ. | Щи оԓ вєра ԓоњщǝӈ вөс ‘Тот год очень снежным был’.; Нӱӈ вәԓэ әй оԓ мӓрә йăӈӄиԓән. с. 6. Ты же целый год ходил. |