Казым
Лесемы относящиеся к этому населённому пункту
| Слово | Транскрипция | Часть речи | Язык | Описание |
|---|---|---|---|---|
| ӨХƏТ | ǫχәt | сущ. |
Өхәт йухан. «Волок река».
|
|
| ӨХƏԒ | ǫχəλ | сущ. | Йєӈк хоптєӈ ɵхəԓ. Упряжка с белыми оленями.; Ма нємхуйат ɵхəԓа ăнт ԓєԓльəсəм.‘Ни на чью нарту я не садилась.; Нын ɵхəԓа омсəты, ма щи буранєм сɵхтəԓєм ‘Вы (многие) садитесь в сани, я завожу снегоход.’ |
|
| ӨХƏԒ КЎР | ǫχәλ kŭr | сущ. |
Өхәԓ ‘нарта, сани’ + кўр ‘ножка (нарты)’.
|
|
| ӨХƏԒ ПĂТЫ | ǫχәλ păti | сущ. |
Өхәԓ пăтєм йăм тăхтыйән ԓєрмәԓԓєм. На сиденье нарты постелю хорошую шкуру.
|
|
| ӨХƏԒ ПЎШИ | ǫχәλ pŭši | сущ. |
Өхәԓ пўшийа ԓєԓсайӈән. Их посадили в заднюю часть нарты.
|
|
| ӨХƏԒ СЫӇ | ǫχәλ sĭŋ | сущ. |
Өхәԓ сыӈ. Боковая часть нарты.
|
|
| ӨХƏԒ ШОЙƏТ | ǫχәλ šɔjәt | сущ. |
Йурән өхәԓ шойәт. Шест для вождения ненецкой нарты (о кости щуки).
|
|
| ӨХƏԒ-ХОП | ǫχәλ-χɔp | сущ. |
Өхԓән-хопән щи ԓэщәтсәԓԓам. Нарты-лодку =ваши я подготовил; Өхԓєм-хопєм вєрԓєм, па щи мăнԓәм. Нарты-лодку=мою сделаю, опять поеду.
|
|
| ӨХТЫЙƏН | ǫχtĭjәn | посл. |
Ԓўв муԓты ɵхтыйəн омсəс, йєрнасəԓ иса
хɵԓєӈ ‘Она на чем-то сидела, платье грязное’;
|
|
| ӨӇХ | ǫŋχ | сущ. |
1.ВУХСАР ӨӇХ. 2. ЙОШӇƏԒƏМ ӨӇХА ВУЩЛЫСƏԒԒАМ
|
|
| ӨӇХ НЬАЛЫ | Ǫŋχ n’ali | сущ. |
Өӈх ‘смола, сера’ + ньалы ‘ложка’.
|
|
| ӨӇХƏԒТЫ | ǫŋχәλti | гл. |
Өӈх ки йира питыԓәс, өӈхԓаԓ өӈхәԓсәԓԓэ. Если смола отвалилась, покрыл смолой (снова).
|
|
| ӨӇХИ | ǫŋχi | прил. |
Кɵрэн ɵӈхи йўхəн пунэ.
|
|
| ӨӇХИ ЙЎХ | Ǫŋχi jŭχ | сущ. |
Наӈк айǝм хурасǝп. Как лиственничный клей (смола) (говорят о навязчивом человеке)..
|
|
| ԒĂРИТЫ | λăritĭ | гл. |
Ԓын кăт тăхи пєԓа щи ԓăрисəӈəн ‘Они в разные стороны упали.’
|
|
| ԒĂРПИТТЫ | λărpittĭ | гл. |
Тăм кэԓэн ԓăрпитсєм, ай пухэнǝн щив сăклыйǝм ‘Эту веревку расправила, сын навязал узлов’
|
|
| ԒĂРПИТЫ | λărpitĭ | гл. |
Нумсǝԓ ԓăрпийǝс, йасӈǝԓ щи єтǝс ‘Настроение его улучшилось, заговорил’
|
|
| ԒĂРЩƏӇ | λӑrśәŋ | прил. |
Кар хөл эвәԓт ԓӑрщəӈ њаԓмәԓән сов ким щи њарємәԓԓэ. Из трещины в дереве шершавым языком вытаскивает гусениц.
|
|
| ԒĂРӇƏԒТТЫ | λarŋәλttĭ | гл. |
Пөщкайэн щив ԓăрӈəԓтэ. Бочку туда подкати.
|
|
| ԒĂХƏР | λăχǝr | сущ. |
Төрǝм ащэԓ эвǝԓт ай хўԓ сом сємǝӈ ԓăхǝр пойкǝԓ, аԓты кэши пойкǝԓ. Просит он у бога кольчугу сетчатую с чешуей, как у мелкой рыбы, просит меч (из сказки).
|
|
| ԒĂӇКƏР | λăŋkǝr | сущ. |
Тăм хөйэн ԓăӈкрǝԓ шўкатыԓǝс, йўхǝн питǝйԓса ‘Этот мужчина плечо ломал, деревом придавило’
|
|
| ԒĂӇКƏР ӨХƏԒ | λӑŋkәr ǫχәλ | сущ. |
Ԓăӈкəр өхəԓ ԓэщитсəт. Сани они приготовили.
|
|
| ԒĂӇМАТТЫ | λӑŋmattĭ | гл. |
Пухийэԓ йиӈк йањщи ԓăӈматəс, йиӈкəн төсԓэ. Ее сыночек пить захотел, воды принесла.
|
|
| ԒĂӇХАТЫ | λăŋχatĭ | гл. |
Хир вўйа па хуԓта пєԓа ԓăӈхаԓəн мăна – муй тăхийəн иса нохəр таща вөйтантԓəн. Бери мешок и иди куда хочешь – везде увидишь кедровые шишки.
Ма акањ ԓөтты ԓăӈхаԓəм. Хочу купить куклу.
|
|
| ԒĂԒ | λǎλ | сущ. |
Йăӈхəс, тўвмаԓ и ԓăԓ ԓуват ай хоԓпийэ. Сходил, принес маленькую сеть размером с сажень
|