Казым

Лесемы относящиеся к этому населённому пункту

Слово Транскрипция Часть речи Язык Описание
ПĂСАН ЛАӇКƏП păsan laŋkәp сущ.
Ащэԓ щимәщ пăсан лаӈкәп ăн вантыԓәс. Отец такую скатерть не видел.
ПĂСАН СОХԒƏԒ Păsan sɔχλǝλ сущ.
Пăсан сохԓǝԓ кўԓ. Столешница (букв.: доска стола) толстая.
ПĂСАН ХОТ Păsan χɔt сущ.
Пăсан ‘стол’ + хот ‘дом’.
ПĂСТƏТЫ păstәti гл.
Ԓўв ньоԓ пăстәс. Он прицелился (букв.: прицелил лук) из лука; Ньоԓәԓ пăстәсԓэ па кăт кўр вортман щи йўвәтсәԓԓэ. Он прицелился из лука, и упершись ногами, выстрелил.
ПĂСТЫ păstĭ прил.
Нăӈ вɵтэнəн мăта хɵйємəн пăсты? ‘Ты думаешь, кто из нас быстрее?’
ПĂСТЫ МОТОР Păsti mɔtɔr сущ.
Пăсты ‘быстро, быстрый’ + мотор ‘мотор'
ПĂСЫР pasĭr прил.
Роман ԓўв йошəԓа пасыр муԓты, пўнəӈ йош хойəс ‘Вдруг её руку что-то другое, мохнатая рука прикоснулась.’
ПĂТƏРУХ pătərŏχ прил.
Хот вуԓəн пăтəрух пўт вɵйəтсəв.
ПĂТА păta посл.
Пăсан кăт пєлǝкǝн кăт хуйат пăта кăт ай пăсан омǝсǝԓ ‘С двух сторон стола для двоих человек поставлены два стула.’
ПĂТЛƏТЫ pătlətĭ гл.
Сўс пăтлам па сора пăтлəсыйәв. Осенью быстро темнеет.
ПĂТЛАМ patlam сущ.

Муԓты мўв кўтəԓ пăтламəн мăнсəԓԓэ. ‘Какое-то расстояние затемно прошёл.’; Йухи ԓуӈсǝмǝн, хотємǝн пăтлама щи йўвмаԓ ‘Домой зашли, в доме темно стало (букв.: к темноте стало)’

ПĂТЛАМА ЙИТЫ Pătlama jitĭ гл.
Йисǝн, кăт ими щăта пăтлама йисыйӈǝн. ‘В старину, двух женщин там застала ночь’.
ПĂТТƏТЫ pӑttәti гл.
Имєм вэй пăттəԓ. Жена пришивает подошву к обуви
ПĂТЫ pătĭ сущ.
Хир пăтыйа пунэ ‘Положи на дно мешка’
ПĂӇӇИТЫ păηηitĭ гл.
Щимəщ-тăмəщ ут аԓ тăта пăӈӈийа. ‘Сякой-такой не пищи здесь.’
ПĂԒ păλ сущ.

Пăԓєм кăши.; Тăм войэн па тумəщ пăԓӈəн тăйəԓ ‘У этого зверька такие же уши, как те’.; Тăм войэн па тумəщ пăԓӈəн тăйəԓ.
‘У этого зверька такие же уши, как те.’

ПĂԒ ПОС Păλ pɔs сущ.
Пăԓ ‘ухо’ + пос ‘метка, знак’.
ПĂԒ РӨНТ păλ rǫnt сущ.
Упємəн хурамəӈ пăԓ рɵнтəн мойԓəсыйəм.
ПĂԒƏӇ păλəŋ сущ.

Питы пăԓəӈа йис – Черная туча поднялась.; Муйəн йўх пăԓəӈəн єсəԓԓа, ԓыв пăтаԓа йўх щи єсəԓԓа. ‘Поэтому в дерево молния стреляет, из-за них в дерево и стреляет.’; Пăԓəӈ хăтԓəт. ‘Пасмурные дни.’; I. 1. Камǝн щи хуты каврǝм, и пăԓǝӈ пай па төрǝмǝн ăнтө ‘На улице так жарко, ни одной тучки на небе’. 2. Питы пăԓǝӈ нух щи йиԓ ‘Черная туча поднимается’
II. Пăԓǝӈ акэн щи мăрыйǝԓ, камǝԓта сухԓан йухи тўваԓы ‘Гром гремит, с улица вещи занеси домой’; Пăԓǝӈ хăтǝԓ ‘Пасмурный день’

ПĂԒƏӇ ВОТ păλəŋ wɔt сущ.
Пăԓəӈ вота йис – Ураган начался.
ПĂԒƏӇ ТЎТ pӑλәŋ tŭt сущ.
Пӑԓәӈ тўт вўщємәс. Молния сверкнула.
ПĂԒАТ păλat сущ.
Эвен щи пăԓат эви. Дочь=твоя такой высоты; Щи пăԓат пухийэ. Такой невысокий мальчик (букв.: такой высоты); Пос паӈ пăԓат, ԓўй паӈ пăԓат. Маленький ростом (букв.: высота большого пальца рукавицы, высота пальца); Йўхэн ма пăԓаттєм. Дерево моего роста; Тăм ԓоњщ пайэн хот пăԓат. Эта куча снега высотой с дом; Хăтəԓ щи пăԓаттыйа йўвмаԓ. Солнце поднялось так высоко.
ПĂԒНИ păλni сущ.
Женская шуба из ушек оленя, белок
ПĂԒТƏП păλtap сущ.
Мўӈ ищи омəсԓəв, муԓты пăԓтапəн йухəтсайəв. ‘Мы тоже сидим [в лодке] всем стало страшно.’
ПĂԒТАП păλtаp сущ.

Тăмəщ пăԓтапəн муй шай йăњщты йɵр йухəтəԓ – вєӈəԓ лупəԓ.
В таком страхе, что хватит сил чай пить – зять говорит.; Щăта муԓсəр пăԓтап вой. Там каккой-то страшный вой.; Атэԓт пăԓтап вɵнта мăнты. Одному страшно в лес идти.; Тăмəщ пăԓтапəн муй шай йăњщты йɵр йухəтəԓ – вєӈəԓ лупəԓ ‘В таком страхе, что хватит сил чай пить – зять говорит’.; Атэԓт пăԓтап вɵнта мăнты ‘Одному страшно в лес идти’.