Поиск и фильтрация
| Лексема Сортировать по убыванию | Транскрипция | Краткий перевод | Описание | Место фиксации |
|---|---|---|---|---|
| ҶЭВƏР | čewǝr | заяц | Ай њэврэм ҷэвәр сө̆ӽԓи ԓопәса пәӈии. Маленького ребёнка завернули в одеяльце из заячьей шкурки. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶЭВИЙƏМИН ТĂЙТА | čewijǝmin tӑjta | хранить | Ма йө̆вәттам пәтә мө̆ҷә тэм кәникаӽәт ҷэвийәмин тӑйиԓән Храните эти книги до моего приезда. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶЭВИЙТА | čewijta | прятать | Вэԓиԓаԓ-уҷԓаԓ, ӑвәԓԓаԓ йира тувәԓ, ыԓә ҷэвийәԓ. Оленей же ее и нарты отвез в сторонку и припрятал. с. 46 сказки с.х. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ҶЭВИТА | čewita | хоронить | Тө̆ӽә мӱӽә урнам мӱӽә утә йө̆ӽтәптәттән катӽәннә, ыԓә мө̆тьӄаӽтәтән, ыԓә ҷэвийәттән. Как-то они его двоем еле-еле из воды на берег вытащили, спрятали-похоронили. С.54 | Каюково, Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶЭК | ček | беда | Ԓӱв, мәттә, кӧԓнат вäләктәӽ: «Мат эм вäлкәм йуӽэм, ҷӑптәԓи-тӱӽәртәԓи, тәрмаӽә пыкэмтәԓи, тьу ԓатнә ҷэк тьи питәԓ». Он, говорят, обрубал со словами: «Дерево, мною обрубленное, сгниет в труху, полностью истлеет, тогда придет беда». С. 59 | Каюково, Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶЭҶИ | ťеťi | бабушка (по отцовской линии) | Ѣэѣэмнә йäрнасат йунтөйәм Мне бабушка сшила платье | Аган, Варьёган, Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Русскинская, Салым, Сургут, Угут |
| ҶЭӃА ПИТТА | čeӃa pitta | попасть в беду | «Нӱӈ мәтаԓи ҷэка питәԓ, йәӈк моста йәԓ. Если в какую-нибудь беду попадешь, понадобится вода. С. 4. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ҶӨ̆МƏԒТƏТА | ťө̆mǝłtǝta | делать зарубки; | Пырәс ики йуӽәлинә ҷө̆мԓәт њө̆врәԓ, вута, мӱкким арәӽ ирәӽ Старик на палочке делает зарубки, чтобы знать, сколько песен спел. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶӨ̆НҶƏӼ | čө̆nčәӽ | веревка | Нэнә пө̆сам сө̆ӽәтҷөнҷәӽа ыӽтат Женщина повесила выстиранное бельё на верёвку. Стр. 77 | Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶӨ̆ҶƏМТА | поперхнуться | Ай њэврэм ӓсәм йәӈкнат ӄөть ҷө̆ҷми Маленький ребёнок грудным молоком чуть не поперхнулся. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун | |
| ҶӪНҶ | čӫņč | спина | Ҷӫңҷнӛ ӄынт туләм. На спине несу кузов. Люська ҷӧкин лӛӽ чӫнʼҷӛтӛлнӛ мӛнвӛл. Люська едва за ними за их спинами поспевала. | Корлики, Ларьяк, Чехломей |
| ҶӨП | čөp | половина, часть | Ө̆ԓәӈ өс ԓирты питтә йаӽ, нэ ҷымԓәли әй вәртә ԓаӈки ҷөп ким ӄө кињтьа вӧвԓәӽҷәк вө̆ԓ». Когда в будущем люди родятся, пусть женщины на силу половины рыжей белки слабее мужчин будут». с. 54 сказки с.х. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶӨПӼƏ МӨРИМТƏТА | čөpӽǝ mөrimtǝta | разломать | Әй мәта ԓата йәӽәм ԓатнә, тьу сӓӈктаԓнә ӄот пӓԓә пӓртәт мӱв ҷөпӽә мөрийԓәт, мӱв китӽә тувәт. разрывай ты мою живую душу, не вынимай мою большую душу! Бьет он так ведьму, и вдруг половицы то ли проваливаются, то ли разлетаются. с. 35 | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶӨПӼƏ СÄВРƏТА | čөpӽǝ säwrǝta | разрубить | Панә кӱтпаԓи ҷөпӽә сӓврәмәԓ. И разрубил его посередине. с. 74 сказки с.х. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶӪТҶÄ | čӫтčӓ | протянуть, подать (руку); наставить, направить, на | Мӛтӓлитӛ мӓнт ҷӫҷӓ. Подай, протяни мне что-нибудь. Ньӛӈиӄыит пӓйнӓти илӛн лаԓӽалт, лӧӽӛтәяӽалт пӓни йӓркӓ лӛӽӓ ҷӧҷвӛлт. Дети стайкой стояли в стороне, наблюдали или подавали мяч | Колекъеган, Корлики, Ларьяк, Охтеурье, Пугьюг, Сосновка, Усть-Колекъеган, Чехломей |
| ҶӪҶƏ̈МТƏ̈ТÄ | čӫčӛmtӛtӓ | протянуть (руку) | Ӄунтә Сӱӈк мӛӈ ӄутөӽа йӫвӛл, ӛӈким атвәл, ти Сӱӈк лӫӽтил кӧтӛл ҷӫҷӛмтӛстӛ. Когда в наш дом приходит луч Солнца, мама говорит, что это Солнышко протянуло нам свою р | Корлики, Ларьяк |
| ҶӨӃТА | пинать | Њэврэмәт туласԓәмин, пуксәԓ ҷөӄԓәт Дети балуясь, мяч пинают. ҷө̆мәԓтәта делать зарубки Пырәс ики йуӽәлинә ҷө̆мԓәт њө̆врәԓ, вута, мӱкким арәӽ ирәӽ Старик на палочке делает зарубки, чтобы знать, сколько песен спел. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун | |
| ҶӨӼƏԒ | čөӽǝł | идти (о снеге) | Кэмəн ҷөӽəԓ. На улице снежит. | Аган, Варьёган, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ҶӪӼСƏ̈Ӈ | čӫꭓsӛṇ | беда | Йӫсь ҷӫӽсӛӈ. Пришла беда. | Корлики, Ларьяк, Чехломей |
| ӃĂЊАӼТƏТА | ӄăńaӽtǝta | спрятаться | Кэр пө̆ҷа тө̆ӽә ӄӑњимтәӽ За печку спряталась | Аган, Варьёган, Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Ульт-Ягун |
| ӃĂЊИТА | ӄăńita | скрывать | Mӑӄа аӈкэнөш имэм ма ивәԓтәм ӄӑњитәӽәԓта ҷӱксәмәӽ, ма тьу пӓләкнам йӑӈӄԓәм Ну, погоди, – думает он однажды, – сейчас в другую сторону пойду, не получится у нее ничего утаить. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂЊТƏКИНТТА | ӄӑńťәkintta | испугаться | Ребёнок большой собаки испугался Њэврэм әнәԓ ампи ӄӑњѣәкинт; Щенок змеи испугался Амп мөӄ шыл войәӽи ӄӑњѣәкинт; Гроза громыхнула, я испугалась Пай виккәтәӽ, ма ӄӑњѣәкинтәм. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Ульт-Ягун |
| ӃĂЊТЬКƏМТƏТА | kăńťkәmtәta | спугнуть | Я птичек спугнула Ма пиnәӈкәлит ӄӑњтькәмтәм; Собака ворон спугнула Амп вурӈит ӄӑњтькәмтәӽ. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂВАӼԒƏТА | ӄăwaӽλәta | всплыть | По середине озера кусок земли всплыл ԓор йäәнә мәӽ пул ӄăваӽԓәӽ; Рыба животом вверх всплыла Ӄуԓәт ӄө̆нԓаԓнат нө̆ӄнам ӄăваӽԓәт. | Аган, Варьёган, Когалым, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂЙƏМ | kӑjәm | пастбище | Ӄөрәт сөрәӽтәтә ԓатнә, ӄайәма пә мәнтаӽә пәԓԓи. ‘Когда начинается гон быков, на пастбище боишься идти’ (кошкарева, текст 2, с. 106) | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂЙƏМИНТƏТА | ӄӑjәmintәta | пастись (о стаде) | Вэԓит йәԓәп тоӽинә ӄӑйминтәԓәт Олени на новом месте пасутся. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂЙƏП | Ӄăjәp | речной малый кулик | Ванӽә йө̆вәтмаԓа, вуттәӽ: тэми вар саӽәԓнә ӄӑйәп омәсԓ. Подошёл ближе, видит, на жердине запора сидит кулик. Стр. 54. | Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Угут |
| ӃĂЙМИԒТƏТА | ӄӑjmiłtǝta | пасти оленей | Ма атьэм вэԓит ӄӑймиԓтәԓ Мой отец пасёт оленей. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂМƏТӼИ | kӑmәtxi | влево | Ԓӱв ӄӑмәтӽи ӄӑртьәӄинт. Стр. 41. [Мальчик] из колчана стрелу выхватил, выстрелил. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНТƏК ӃӨ | kӑntәk kө | человек | Ӄӑнтәк ӄө йыси нө̆пәты йасәӈкә вӑԓтә вӓр: ӄот ӄыйи ӄунтә әй сө̆ӈнам ԓапәт оԓ ԓаӽԓәӽсәԓ Рассказ из былых времен хантов: если навсегда покидают дом, он ждет [в него еще можно вернуться]семь лет. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНТƏК ӃӨ ЊĂВИ | ӄӑntǝk ӄө ńӑwi | тело человека | Тӓԓaӈ ө̆нтǝрǝп ӄӑнтәк ӄө Человек со здоровым телом. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНТƏК ӃӨ Ө̆НТЕР | ӄӑntek ӄө ө̆ntәr | туловище человека | Ӓнә ики ө̆нтәрәԓ сӓраӈ ӄуӈәша ԓӓп Туловище толстого мужчины еле влезло в малицу. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНТƏӃ | ḳӑntəḳ | хантыйский | Мəта тоӽинə ɵ̌ԓəӈ мəта ӄăнтəӄ ӄɵ ɵ̌йəӽтəԓəм ‘Где-нибудь хоть бы встретить человека.’ | Варьёган |
| ӃĂНТƏӃ ӃӨ | ӄăntәӄ ӄө | человек | Панә иԓә сиԓтәӽ, тэми йӑӄ пӓләкнә ӄӑнтәӄ ӄө. И он брюхо медведю распорол, смотрит – там человек. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Таурова, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНЫ | ӄăni | солнечная | Ӄӑны ӄӑтəԓнə аӈкэм пан воњѣәԓ; В солнечный день мама клюкву собирает. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНҶƏӇ | kănčǝŋ | пестрый | Ӄӑнҷәӈ мөӄ ай ԓөнт ӄө̆раԓнат ԓитәмтәӽ. В облике маленького гусенка пестрой казарки опустился. с. 34 сказки с.х. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНҶАНТƏТƏ ТӨ̆Й | ӄünčiptәtә tө̆j | ручка | Инә әшкөлаӽа мәнәм њэврэмәт ӄӑнҷантәтә тө̆й катәԓтә ӄө̆л әнтә вуԓ Ребёнок, который только что пошёл в школу, ручку держать не умеет. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂНҶҶА | ӄӑnťťa | писать | Ӓви письма ӄӑнҷәл Девочка пишет письмо; Мӱӈ ӄө̆ԓнә тьэнә йӑврәккә ӄӑнҷантәԓән Как ты так криво пишешь. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂТƏӼԒƏТА | ӄӑtәӽłәta | кататься | Пӑӽәт рӓпи ӄӑтәӽԓәԓәт Мальчики с горки катаются. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂТƏԒ | ḳӑtəł | день | Əй ӄӑтəԓ вɵ̌ԓ, əй ат ӄуԓ ‘Один день прожил, одну ночь переночевал.’ | Варьёган |
| ӃĂТԒИН | kӑtłin | днем | Йө̆вин тьу ԓӑӽәр иԓә әнтә вәԓтәӽ,ӄӑтԓин тьу ԓӑӽәр иԓә әнтә вәԓтәӽ. стр. 47 Кольчугу эту, сколько дней, ночей прошло, кольчугу эту и ночью не снимает, и днем с ней ходит. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂҶƏӼ | kӓčәӽ | нож | Мӱв кӧҷәӽнат, мӱвәԓинат тьи чэмотан ыԓә тӑврәм сунтук – ԓӱвнә панә йӑӽлитаӽә тьи вӓри, тӑман вәсәԓи. стр. 11. Ножом, чем ли в чемодане–закрытом сундуке–ковырялась, из скважины замочной кровь потекла. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂҶӇИ | ӄӑtčŋi | муравей | Ӄӑҷӈи әнәԓ ӄомәлки таԓәԓ Муравей большого жука тащит; Ө̆нҷәӽ ыԓпинә ӄăҷӈи ӄот омәсԓ Под сосной находится муравейник; Тө̆т ӄăҷӈит вăԓԓәт Здесь живут муравьи; Ӄӑҷӈит ӄăтԓин рөпитԓәԓәт, атнә ăԓԓәт Муравьи днем работают, ночью спят | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂӇИ | ӄӑŋi | муравей | Ӄăӈи пäста ӄөвәтԓәԓ Муравей быстро бегает. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃĂԒЭК | ӄăłек | чайка | Ӄӑлэк мөқԓаԓ ӄуԓат ԓапәтәԓ. Чайка детей своих рыбой кормит. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃŎВƏН | kө̆wәn | далеко | Йө̆вәттаԓ ӄө̆вән әнтэм.стр. 41 . Скоро домой придет. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃƏЙТА | ḳәjta | оставить | Йоӄән ӄәйта. Оставить дома. | Корлики, Ларьяк, Чехломей |
| ӃƏЛАТА | k͔әlata | пропадать, пропасть; погибать, погибнуть | Ӄул ӄәлавәл. Рыба погибает. Лоӄ ӄəлас. Лошадь погибла. Литӓ ӄәлас. С голоду подох (о животном). Тюӄа кӫҷ вӓӈмӓлӓти, ӓй ӄунә ос йӧӽти, тюлӓнӛ пӓни ӄәлыӽӛн. Как долго ни полз, парень еще раз в него выстрелил. На этот раз [шаман] погиб. | Колекъеган, Корлики, Ларьяк |
| ӃƏМ | ḳәm | да | Ӄәм, ымлаты. Да, пусть сядет. Ӄәм, ики, мӓ тәт амәсләм, ӄәм, мӓ тәт амәсләм ‘Да, дедушка, это я тут сижу, да, я тут сижу’ Терешкин, Очерки; Ӛтьтьӓ, ӄәм, мӛнӓ! ‘Старик, ну, иди!’ Кәм, силӓ таӽӓла мӛна ‘Ну, иди отсюда прочь. |
Корлики, Ларьяк, Чехломей |
| ӃƏНТƏӼ | k͔әntәχ | ханты, хантыйский | Мөӽусəӽы ит новəт, ӄəнтəӽ яӽ вəлвəлт. Как сейчас жизнь, [как] народ ханты живет. | Большетархово, Колекъеган, Корлики, Ларьяк |