Поиск и фильтрация
| Лексема Сортировать по убыванию | Транскрипция | Краткий перевод | Описание | Место фиксации |
|---|---|---|---|---|
| ӃӨ̆ВƏԒТА | ӄŏwәłta | выбегать | Собачий лай издалека слышен Амп ропәстә сӱй ӄŏвәԓта сэѣәԓ.; Из леса олень к нам выбежал Вэԓи вө̆нты мәӈаты ӄувәԓ. |
Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ВИТ | kө̆wit | вдоль | Тьу лэк ӄө̆вит мǝна! Иди по той дороге! | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ВИԒТА | kө̆wiłta | скоро | Тө̆ӽԓәӈ войәӽәт ӄө̆виԓта йө̆вәтԓәт Птицы скоро прилетят. | Каюково, Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ВСИ-ВАНСИ | ķө̆wsi-wansi | долго ли, коротко ли | Ӄө̆вси-ванси вө̆ԓӽән. Долго ли, коротко ли жили. С. 18. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ӃӨ̆ЙАӼИ | ķө̆jaӽi | кто, кого, чей | Ӄө̆йаӽи тө̆ӽә мәнәԓ, ӄумпәт әнәԓӽә йәԓәт. Если кто-то туда заедет, поднимаются большие волны. С. 22. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ӃӨ̆МƏЛ | ӄө̆mәl | плавательный пузырь | Ӄө̆мәл каҷәӈ ӄуԓ тӑйаԓ Плавательный пузырь у каждой рыбы есть. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆МƏТ | ķө̆mәt | широкий | Ԓӱв [йăвән] ӄө̆мәт, сәран рытнат мәнтә ким әнтә тăйәԓ Она [река] широкая, еле на лодке переедешь. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ӃӨ̆МƏԒ | ӄө̆mәł | посуда, кухонная утварь | Тьу ԓатнә њэврэмәт ноӽрәт ӄө̆мләта аныԓәт, па ԓатнә йӓрнас иԓпийа әкәтԓәт. Дети собирают шишки в посуду, а то и прямо в подолы своих рубашонок. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сорум, Сургут, Сытомино, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆Н | ӄө̆n | живот | Әнәԓ ӄө̆нәп ики С большим животом мужчина. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆НТƏМ | ӄө̆ntəm | убажавшего | Атьэм ӄө̆нтəм вэԓи катəԓ Отец поймал убежавшего оленя. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆НТТА | ӄө̆ntta | убежать | Тьу ԓӑв авԓәт äԓәпти нэврәмәӽ панә ӄө̆нт. Через те сани перепрыгнул и сбежал. С. 58 | Каюково, Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ПƏТТА | ӄө̆pәtta | гасить | Мне лампу на ночь нужно гасить Мантэма ломпа атнә ыԓә ӄө̆пәттаӽә мосәԓ; Мы лесной пожар гасим песком Мәӈ вө̆нт най сăӈӄинат ӄө̆пәтԓәв. | Аган, Варьёган, Когалым, Лямина, Лянтор, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ПИМТƏТА | ӄө̆pimtәta | умереть | Старуха умерла Пырәс ими ӄө̆пимтәӽ | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆РƏӼТА | ӄө̆rәӽta | лаять | Тө̆п ай кӧԓ њӑвәмӽән, тө̆п тәрәмӽән, панә тьӑӄа амп тьи ӄө̆рәӽтәӽ, амп ӄө̆рәӽтәӽ, панә ӑвәс љаљ пан пә тьә тьи соӽәԓтәтәӽ И как только сообщил он эту весть, только что проговорил, залаяла собака. А северное войско и скачет уже. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆РАС | kө̆ras | внешность человека | Тьи вӑԓтыннә, әй ԓатнә әй имиԓ нӑмәӄсәԓ: «Ӄӑнтәӄ ӄөпә мӱӄ ӄө̆расәп сӓр? Живут они так, и вот одна женщина задумывается: «Каков же сейчас человек? | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆РАСƏП | ӄө̆rasәp | похожий | Манси йоӽ сӓвәм йӓкан ӄө̆расәп. Похож на замысловатый мансийский орнамент. | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сорум, Сургут, Сытомино, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆РТА | kө̆rta | снимать шкуру | Тьи ӑӈтәп иминә вәйи, ӄот пӓԓә йӓҷәнә имиӽән-икиӽән тьӑӄа ӄор ӄө̆ртә йӑӄән тьи ҷӱксәмӽән. Старуха вынула копье, на полу, в яме для мусора, старик со старухой принялись с оленя снимать шкуру. с. 22 сказки с.х. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ТƏНТƏП | ӄө̆tǝntǝp | нёбо | Ӄө̆тǝнтǝп ӄуԓ ԓө̆внǝ пäлǝмты Нёбо рыбьей косточкой укололось. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ТƏРƏКИНТТА | ӄө̆tǝrǝkintta | резко вскочить | Ӑԓәм ӄө ҷӑм кӱрәмнә нө̆ӄ ӄө̆тәрәкинт Спавший человек вскочил резко. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ТƏӇ | kө̆tәŋ | лебедь | Пыр ӄӑтәԓнә, әй мәта ԓатнә ӄӑтәԓ йӓҷә мәта кима йө̆втәма, ӄө̆тәӈ лӓләӽтаӽә тьә йәӽ. На следующий день к полудню ближе откуда ни возьмись лебедушка опускаться стала. с. 54. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ТƏԒ | kө̆tǝł | рассвело | Тьуминт пыр аԓәӈ тьӑӄа, вӓнҷана-пө̆ҷана ӄӑтәԓ нө̆ӄ ӄө̆тәԓ. На следующее утро, когда все рассвело [букв.: когда солнце коснулось твоего лица, твоей спины]. с. 24 сказки с.х. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ҶƏӼԒƏТА | kө̆čǝӽłǝta | растянуть | Йа, нӱӈ, атьи, Tө̆рәм Ӄон вө̆сән. Панә тьэнә: тө̆м мӑњэм ӄот турпа тө̆йнам ӓӈкрәмтәм, тьу най њаԓмәԓ [њиԓмәԓ] саӈки вӑӽнам ӑԓә ӄө̆ҷәӽԓәӽ. От верхушки трубы языки пламени до неба, до небес взвиваются, будто тянут их туда. с. 57. | Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ҶҶА | ӄө̆ťťa | затягивать, утягивать верёвками | Омтәм њуки ӄот мәӈнә мӑӽәԓты ҷөнҷәӽат ӄө̆ҷҷи Установленный чум мы со всех сторон затянули верёвками. | Когалым, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ӃӃƏ | kө̆kkǝ | далеко | Ӄӑнтәӄ ӄө њӑви ԓивмимән пә ӄө̆ӄӄә йәӽ. Давно мы не лакомились человечиной. с. 27 сказки с.х. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ԒНƏ | ӄө̆łnә | как | Ӄө̆ԓнә ԓор тө̆мпийа йө̆вәтԓи? Как на ту сторону озера добраться? | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ԒНАМ | kө̆łnam | куда | Нӱӈ мӱв ӄө̆вӓнәмԓән, әнәԓ ӄө̆ӽә йәӽән, нӱӈ ӄө̆ԓнам мәнԓән? Стр. 15. Как ты вырос, стал мужчиной, куда путь держишь? | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨ̆ԒТАӼИԒ | kө̆łtaӽił | завтра | Өс тэми мәтапә тө̆рәм, – ө̆нтәԓнә нө̆мәӄсәԓ, – ӄө̆ԓтаӽиԓ вәԓэ тьи, ӑӈтәп тө̆йа тьи ӓрԓөймән. Он слышал разговор старика и старухи, что завтра в разгаре дня [букв.: в середине срединного дня, в сердце сердечного дня] тетку с племянником вместе туда зазовут. с. 27 сказки с.х. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ӃӨВƏТԒƏТА | ӄөwәtłәta | бегать | Сестрички играя, между домами бегают Њәӈиӽән йăнтәӽмин ӄотәт кӱтнә ӄөвәтԓәԓӽән; Маленький ребёнок бегает Ай њэврэм ӄөвәтԓәԓ; Мне по утрам бегать хорошо Мантэма аԓәӈ ӄөвәтԓәта йәм. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨВƏԒТА | ӄөwǝłta | бежать | Ма лэк ӄө̆вит ӄөвәԓԓәм Я бегу по дороге; Ай њэврэм ӄөвәѣԓәԓ Маленький ребенок бегает; | Аган, Варьёган, Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган |
| ӃӨЙƏӼ | ӄөjǝӽ | сугроб | Ө̆вəр ӄөйəӽ. Высокий сугроб. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ӃӨЙӼƏԒТА | ӄөjӽǝłta | намести сугроб | Өвпи ыԓə ӄөйӽəԓты. Дверь замело сугробом. | Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨЛ ҶÄӼИТÄ | k͔өl čӓχitӓ | собрать (всё) | Ул пә ӄөл ҷӓӽилӫӽ, киллӫӽ тэлӛлӛкия. ‒ Да и ягоды все собрали, лукошки полные. | Корлики, Ларьяк |
| ӃӨЛƏПА | k͔ǒlәpа | куда | Ӄөләпа нӫӈ мӛнвӛн? Куда ты идешь? | Корлики, Ларьяк |
| ӃӨЛАМЫН | k͔өlamǐn | закончив, закончены (вах.) | Вӧӽӛл ӄөламын амəсвəл, виԓԓӓ воиӽəн пӓни мӓнт ӛнтӛ ӄолвəл. Вид у него усталый (букв.: Сидит, (будто) силы у него закончились), как будто дремлет и не слушает. Вӧхӛл ӄөламын амəсвəл, виԓԓӓ воиӽəн пӓни мӓнт ӛнтӛ ӄолвəл. Вид у него усталый, как будто дремлет и не слушает. | Большетархово, Колекъеган, Корлики, Ларьяк |
| ӃӨЛАТА | k͔өlata | кончиться, закончиться, иссякнуть | Тәӽтаӈ моӄ ваӽәлтә ики ӄөлас. Вот уже и конец августа (букв.: август закончился).Вӧхӛл ӄөламын амəсвəл, виԓԓӓ воиӽəн пӓни мӓнт ӛнтӛ ӄолвəл. Вид у него усталый (букв.: сидит, сила его иссякла, закончилась), как будто дремлет (букв. засыпает) и меня не слушает. Тютнə мӓ номəӽсыллəм мӓноӽ вӧӽӛл ӄөласы (силы у него закончились), мөӽусəӽы ос лӫӽӛ ӓрӛӽ төԓӽəлтəлы. Тогда начинаю думать, что может мои рассказы ему надоели, и я ломаю голову - как его суметь разговорить? Прасина С.Ф. Ӄəнтəх ики эрӛхлилтӛ ясəӈ Рассказы старого ханты. Ԓәвәть көлас. Дождь закончился. Мӛтӓ лӓннӛ ти верь қөлавәл. Когда – то это время закончится. Қотəл қөлас. День закончился. Информант: Прасин Аркадий Владимирович; 1970 г.р. 29.08.; с.Корлики, Нижневартовский район | Корлики, Ларьяк, Охтеурье, Пугьюг, Сосновый Бор |
| ӃӨЛИӇКИ | ӄөliŋki | мужичок | Чут пырнә чу кэњар ӄɵлиӈки њатәликкә љичатәӽәԓ панә йăӄәнам мән. Затем тот бедный мужичок помаленьку собрался и пошел домой. с. 5 | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨЛӨПА-ӃƏМ | ḳөlөpa-ḳәm | куда-то | Ӄөлөпа-ӄәм мӛнтӛ ӄәсы. Человек куда-то идет. | Корлики, Ларьяк, Охтеурье, Чехломей |
| ӃӨНЬƏМТƏТА | k͔өńәmtәta | зажмуривать | Мӓннӛ семӛӽлӓм ӄөньәмтәсаӽән. Я зажмуриваю глаза. | Корлики, Ларьяк |
| ӃӨРАӇ | k͔өraŋ | крытый, крытая | Ӄөраӈ кирив. Крытая лодка. | Колекъеган, Корлики, Ларьяк |
| ӃӨРИԒТА | ӄөriλta | остерегаться | Злой собаки остерегаешься Ырап ампи ӄөриԓԓи; Я остерегаюсь хитрых людей Ма роӽпәӈ йоӽи ӄөриԓәԓәм; На тонком льду остерегаться (нужно) Вө̆вәԓ йäӈкнә ӄориԓԓи. | Аган, Варьёган, Когалым, Лангепас, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨРТА | k͔ǒrta | ободрать, обдирать, драть | Төнтәӽ ӄөртә мӛнлӛм. Иду обдирать бересту. | Корлики, Ларьяк |
| ӃӨС | kөs | двадцать | Ӄөс вэԓи ӄăйәмнә вө̆ԓәт. Двадцать оленей на пастбище находились. Ики ӄөс вэԓи кит. Мужчина двадцать оленей пригнал. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨТ-ӃӨТ | kөt-kөt | редко | Йуӽәт тэм йоӽәмнә ӄөт-ӄөт ӓнәмԓәт. Деревья в этом лесу редко растут. | Аган, Варьёган, Когалым, Лямина, Лянтор, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨТТЫ | kөttĭ | где | Тьу нэ ӄөтты? с. 40 сказки с.х. – Где же жена то? | Аган, Варьёган, Каюково, Когалым, Лангепас, Лемпино, Лямина, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Сытомино, Таурова, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨТЬ | ķөť | хоть | Панә нө̆мәӄсәԓ: «Ҷө̆йә, моԓӄăтәԓ нө̆ӄ ӄоч ԓивɵйәм». Думает: «Ну надо же, вчера меня чуть не съели». С. 11 | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Сургут, Тром-Аган, Угут |
| ӃӨԒƏМ | kolәm | три | Миша ӄөԓәм амп тăйәԓ. У Миши три собаки. Мӱв арит ампнат Миша вө̆нтнам мән? Ӄөԓәмнат. Со сколькими собаками Миша ушел в лес? С тремя. | Когалым, Лянтор, Нефтеюганск, Нижнесортымский, Русскинская, Салым, Сургут, Тром-Аган, Угут, Ульт-Ягун |
| ӃӨԒЫ | k͔ǒḷǐ | кисы | Имим сӱккәӈ пунәӈ опат йанӽас: мәԓти, кӧԓӛӽ, ӄөԓы, пас, кӧвӛлли нир. Бабушка сшила красивую меховую одежду: малицу, шубу, кисы, рукавицы, кисы, сшитые из шкурок голени оленя или лося. | Корлики, Ларьяк |
| ӇА'КАТ | количество | Тэ”та” ӈо’кат ‘количество ваших оленей’ | Варьёган, Новоаганск | |
| ӇАА" | Да | Да (утверждение, согласие) | Варьёган, Новоаганск | |
| ӇАДЯ | тело, кожа, мясо | тело, кожа, мясо | Варьёган |